<html><head><meta name="color-scheme" content="light dark"></head><body><pre style="word-wrap: break-word; white-space: pre-wrap;">%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
% Contents: Things you need to know
% $Id: things.tex,v 1.2 2003/03/19 20:57:47 oetiker Exp $
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%

\chapter{Nhá»¯ng kiáº¿n thá»©c cÆ¡ báº£n vá» \LaTeX{}}

\begin{intro}
  Pháº§n Ä‘áº§u tiÃªn cá»§a chÆ°Æ¡ng sáº½ giá»›i thiá»‡u má»™t cÃ¡ch ngáº¯n gá»n sá»± ra Ä‘á»i
  vÃ&nbsp; quÃ¡ trÃ¬nh phÃ¡t triá»ƒn cá»§a \LaTeXe{}. Pháº§n hai sáº½ táº­p trung vÃ&nbsp;o cÃ¡c
  cáº¥u trÃºc cÆ¡ báº£n cá»§a má»™t tÃ&nbsp;i liá»‡u soáº¡n tháº£o báº±ng \LaTeX{}. Sau khi
  káº¿t thÃºc chÆ°Æ¡ng nÃ&nbsp;y, cÃ¡c báº¡n sáº½ cÃ³ Ä‘Æ°á»£c nhá»¯ng kiáº¿n thá»©c cÄƒn báº£n vá»
  cÃ¡ch thá»©c lÃ&nbsp;m viá»‡c cá»§a \LaTeX{} vÃ&nbsp; Ä‘iá»u nÃ&nbsp;y sáº½ lÃ&nbsp; má»™t ná»n táº£ng quan
  trá»ng Ä‘á»ƒ báº¡n cÃ³ thá»ƒ hiá»ƒu kÄ© nhá»¯ng chÆ°Æ¡ng sau.
\end{intro}

\section{TÃªn gá»i cá»§a trÃ² chÆ¡i}
\subsection{\TeX} \TeX{} lÃ&nbsp; má»™t chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh Ä‘Æ°á»£c thiáº¿t káº¿ bá»Ÿi 
\index{Knuth, Donald E.} Donald E. Knuth \cite{texbook}. \TeX{} Ä‘Æ°á»£c
thiáº¿t káº¿ nháº±m phá»¥c vá»¥ cho viá»‡c soáº¡n tháº£o cÃ¡c vÄƒn báº£n thÃ´ng thÆ°á»ng vÃ&nbsp;
cÃ¡c cÃ´ng thá»©c toÃ¡n há»c. Knuth báº¯t Ä‘áº§u thiáº¿t káº¿ cÃ´ng cá»¥ sáº¯p chá»¯ \TeX{}
vÃ&nbsp;o nÄƒm 1977 Ä‘á»ƒ khÃ¡m phÃ¡ tÃ¬m lá»±c cá»§a cÃ¡c thiáº¿t bá»‹ in áº¥n Ä‘iá»‡n tá»­ khi mÃ&nbsp;
nÃ³ báº¯t Ä‘áº§u xÃ¢m nháº­p vÃ&nbsp;o cÃ´ng nghá»‡ in áº¥n lÃºc báº¥y giá». Ã”ng hy vá»ng ráº±ng
sáº½ trÃ¡nh Ä‘Æ°á»£c xu hÆ°á»›ng lÃ&nbsp;m giáº£m cháº¥t lÆ°á»£ng báº£n in, Ä‘iá»u mÃ&nbsp; cÃ¡c tÃ&nbsp;i
liá»‡u cá»§a Ã´ng Ä‘Ã£ bá»‹ áº£nh hÆ°á»Ÿng. \TeX{} nhÆ° chÃºng ta tháº¥y ngÃ&nbsp;y nay Ä‘Æ°á»£c
phÃ¡t hÃ&nbsp;nh vÃ&nbsp;o nÄƒm 1982 cÃ¹ng vá»›i má»™t sá»‘ nÃ¢ng cáº¥p Ä‘Æ°á»£c bá»• sung vÃ&nbsp;o nÄƒm
1989 Ä‘á»ƒ há»— trá»£ tá»‘t hÆ¡n cho cÃ¡c kÃ­ tá»± 8-bit vÃ&nbsp; Ä‘a ngÃ´n ngá»¯. \TeX{} Ä‘Ã£
Ä‘Æ°á»£c cáº£i tiáº¿n vÃ&nbsp; trá»Ÿ nÃªn cá»±c ká»³ á»•n Ä‘á»‹nh, cÃ³ thá»ƒ cháº¡y trÃªn cÃ¡c há»‡ thá»‘ng
mÃ¡y tÃ­nh khÃ¡c nhau vÃ&nbsp; gáº§n nhÆ° lÃ&nbsp; khÃ´ng cÃ³ lá»—i. CÃ¡c phiÃªn báº£n cá»§a
\TeX{} Ä‘ang dáº§n tiáº¿n Ä‘áº¿n sá»‘ $\pi$ vÃ&nbsp; phiÃªn báº£n hiá»‡n nay lÃ&nbsp; $3.141592$.

\TeX{} Ä‘Æ°á»£c phÃ¡t Ã¢m lÃ&nbsp; ``Tech'', vá»›i ``ch'' nhÆ° trong tá»«
``Ach''\footnote{Trong tiáº¿ng Äá»©c cÃ³ hai cÃ¡ch phÃ¡t Ã¢m Ä‘á»‘i vá»›i chá»¯
  ``ch''. Má»™t trong hai cÃ¡ch nÃ&nbsp;y lÃ&nbsp; Ã¢m ``ch'' trong chá»¯ ``Pech'' vÃ&nbsp;
  cÃ¡ch Ä‘á»c nÃ&nbsp;y cÃ³ váº» phÃ¹ há»£p. Khi Ä‘Æ°á»£c há»i vÃ¨ Ä‘iá»u nÃ&nbsp;y, Knuth Ä‘Ã£ tráº£
  lá»i trong Wikipedia tiáº¿ng Äá»©c nhÆ° sau: \emph{TÃ´i khÃ´ng bá»±c mÃ¬nh khi
    má»i ngÆ°á»i phÃ¡t Ã¢m \TeX{} theo cÃ¡ch riÃªng cá»§a há» \ldots{} vÃ&nbsp; á»Ÿ Äá»©c
    nhiá»u ngÆ°á»i phÃ¡t Ã¢m chá»¯ X bá»Ÿi Ã¢m ch nháº¹ vÃ¬ nÃ³ theo sao nguyÃªn Ã¢m e
    chá»© khÃ´ng pháº£i ch máº¡nh khi nÃ³ theo sau nguyÃªn Ã¢m a. á»ž Nga, `tex'
    lÃ&nbsp; má»™t tá»« ráº¥t thÃ´ng dá»¥ng vÃ&nbsp; Ä‘Æ°á»£c phÃ¡t Ã¢m lÃ&nbsp; `tyekh'. Tuy nhiÃªn
    cÃ¡ch phÃ¡t Ã¢m chÃ­nh xÃ¡c nháº¥t lÃ&nbsp; á»Ÿ Hy Láº¡p vÃ¬ há» dÃ¹ng Ã¢m ch máº¡nh
    trong tá»« ach hay Loch.}} trong tiáº¿ng Äá»©c hay tá»« ``Loch'' trong
tiáº¿gn Scotland. ``ch'' báº¯t nguá»“n tá»« báº£ng chá»¯ cÃ¡i cá»§a tiáº¿ng Hy Láº¡p,
trong Ä‘Ã³ X lÃ&nbsp; chá»¯ ``ch'' hay ``chi''. NgoÃ&nbsp;i ra \TeX{} cÃ²n lÃ&nbsp; Ã¢m Ä‘áº§u
tiÃªn cá»§a tá»« texnologia (technology) trong tiáº¿ng Hy Láº¡p. Trong mÃ´i
trÆ°á»ng vÄƒn báº£n thÃ´ng thÆ°á»ng, \TeX{} Ä‘Æ°á»£c viáº¿t lÃ&nbsp; \texttt{TeX}.

\subsection{\LaTeX} \LaTeX{} lÃ&nbsp; má»™t gÃ³i cÃ¡c táº­p lá»‡nh cho phÃ©p tÃ¡c giáº£
cÃ³ thá»ƒ soáº¡n tháº£o vÃ&nbsp; in áº¥n tÃ&nbsp;i liá»‡u cá»§a mÃ¬nh vá»›i cháº¥t lÆ°á»£ng báº£n in cao
nháº¥t thÃ´ng qua viá»‡c sá»­ dá»¥ng cÃ¡c kiá»ƒu trÃ¬nh bÃ&nbsp;y chuyÃªn nghiá»‡p Ä‘Ã£ Ä‘Æ°á»£c
Ä‘á»‹nh nghÄ©a trÆ°á»›c. Ban Ä‘áº§u, \LaTeX{} Ä‘Æ°á»£c thiáº¿t káº¿ bá»Ÿi \index{Lamport,
  Leslie} Leslie Lamport~\cite{manual}. \LaTeX{} sá»­ dá»¥ng bá»™ mÃ¡y Ä‘á»‹nh
dáº¡ng \TeX{} Ä‘á»ƒ lÃ&nbsp;m háº¡t nhÃ¢n cÆ¡ báº£n phá»¥c vá»¥ cho viá»‡c Ä‘á»‹nh dáº¡ng tÃ&nbsp;i
liá»‡u. NgÃ&nbsp;y nay, \LaTeX{} Ä‘Æ°á»£c duy trÃ¬ vÃ&nbsp; phÃ¡t triá»ƒn bá»Ÿi má»™t nhÃ³m nhá»¯ng
ngÆ°á»i yÃªu thÃ­ch vÃ&nbsp; nghiÃªn cá»©u vá» \TeX{}, Ä‘á»©ng Ä‘áº§u lÃ&nbsp;
\index{Mittlebach, Frank} Frank Mittlebach.

%In 1994 the \LaTeX{} package was updated by the \index{LaTeX3@\LaTeX
%  3Ä\LaTeX 3 team, led by \index{Mittelbach, FrankÄFrank Mittelbach,
%to include some long-requested improvements, and to re\-unify all the
%patched versions which had cropped up since the release of
%\index{LaTeX 2.09@\LaTeX{} 2.09Ä\LaTeX{} 2.09 some years earlier. To
%distinguish the new version from the old, it is called \index{LaTeX
%2e@\LaTeXeÄ\LaTeXe. This documentation deals with \LaTeXe. These days you
%might be hard pressed to find the venerable \LaTeX{} 2.09 installed
%anywhere.

\LaTeX{} Ä‘Æ°á»£c phÃ¡t Ã¢m lÃ&nbsp; ``Lay-tech'' hay lÃ&nbsp; ``Lah-tech''.
\LaTeX{} trong mÃ´i trÆ°á»ng vÄƒn báº£n thÃ´ng thÆ°á»ng Ä‘Æ°á»£c viáº¿t lÃ&nbsp;
\texttt{LaTeX}. \LaTeXe{} Ä‘Æ°á»£c phÃ¡t Ã¢m lÃ&nbsp; ``Lay-tech two e'' vÃ&nbsp;
viáº¿t lÃ&nbsp; \texttt{LaTeX2e}.

%Figureáº¥\ref{componentsÄ above % on page \pageref{componentsÄ
%shows how \TeX{} and \LaTeXe{Ä work together. This figure is taken from
%\texttt{wots.texÄ by Kees van der Laan.

%\begin{figureÄ[btp]
%\begin{linedÄ{0.8\textwidthÄ
%\begin{centerÄ
%\input{kees.figÄ
%\end{centerÄ
%\end{linedÄ
%\caption{Components of a \TeX{} System.Ä \label{componentsÄ
%\end{figureÄ

\section{Nhá»¯ng Ä‘iá»u cÆ¡ báº£n}
\subsection{TÃ¡c giáº£, ngÆ°á»i trÃ¬nh bÃ&nbsp;y sÃ¡ch vÃ&nbsp; ngÆ°á»i sáº¯p chá»¯} TrÆ°á»›c
khi má»™t tÃ¡c pháº©m Ä‘Æ°á»£c in áº¥n, tÃ¡c giáº£ sáº½ gá»­i báº£n viáº¿t tay cá»§a mÃ¬nh
Ä‘áº¿n nhÃ&nbsp; xuáº¥t báº£n. Sau Ä‘Ã³, ngÆ°á»i trÃ¬nh bÃ&nbsp;y sÃ¡ch sáº½ quyáº¿t Ä‘á»‹nh viá»‡c
trÃ¬nh bÃ&nbsp;y tÃ&nbsp;i liá»‡u (Ä‘á»™ rá»™ng cá»§a cá»™t, font chá»¯, khoáº£ng cÃ¡ch giá»¯a
cÃ¡c tiÃªu Ä‘á», ~\ldots). NgÆ°á»i trÃ¬nh bÃ&nbsp;y sÃ¡ch sáº½ ghi láº¡i nhá»¯ng chá»‰
dáº«n Ä‘á»‹nh dáº¡ng cá»§a mÃ¬nh lÃªn báº£n viáº¿t tay vÃ&nbsp; Ä‘Æ°a cho ngÆ°á»i thá»£ sáº¯p
chá»¯, vÃ&nbsp; ngÆ°á»i thá»£ nÃ&nbsp;y sáº½ sáº¯p chá»¯ cho quyá»ƒn sÃ¡ch theo nhá»¯ng Ä‘á»‹nh
dáº¡ng Ä‘Æ°á»£c chá»‰ dáº«n trÃªn báº£n viáº¿t tay.

NgÆ°á»i trÃ¬nh bÃ&nbsp;y sÃ¡ch pháº£i cá»‘ gáº¯ng Ä‘á»ƒ tÃ¬m hiá»ƒu xem tÃ¡c giáº£ Ä‘Ã£ nghÄ©
gÃ¬ khi viáº¿t báº£n viáº¿t tháº£o Ä‘á»ƒ cÃ³ thá»ƒ quyáº¿t Ä‘á»‹nh Ä‘Æ°á»£c nhá»¯ng hÃ¬nh
thá»©c Ä‘á»‹nh dáº¡ng phÃ¹ há»£p cho: tiÃªu Ä‘á», trÃ­ch dáº«n, vÃ­ dá»¥, cÃ´ng thá»©c,
\ldots~. ÄÃ¢y lÃ&nbsp; cÃ´ng viá»‡c pháº£i dá»±a nhiá»u vÃ&nbsp;o kinh nghiá»‡m vÃ&nbsp; ná»™i dung cá»§a
báº£n tháº£o.

Trong mÃ´i trÆ°á»ng \LaTeX{}, \LaTeX{} Ä‘Ã³ng vai trÃ² lÃ&nbsp; ngÆ°á»i trÃ¬nh bÃ&nbsp;y sÃ¡ch vÃ&nbsp; sá»­ dá»¥ng \TeX{} nhÆ° lÃ&nbsp; má»™t ngÆ°á»i thá»£ sáº¯p chá»¯. Tuy nhiÃªn, \LaTeX{} ``chá»‰'' lÃ&nbsp; má»™t chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh mÃ¡y tÃ­nh do Ä‘Ã³ nÃ³ pháº£i Ä‘Æ°á»£c hÆ°á»›ng dáº«n bá»Ÿi ngÆ°á»i soáº¡n tháº£o. NgÆ°á»i soáº¡n tháº£o sáº½ cung cáº¥p thÃªm thÃ´ng tin Ä‘á»ƒ mÃ´ táº£ cáº¥u trÃºc logic cá»§a tÃ¡c pháº©m vÃ&nbsp; thÃ´ng tin nÃ&nbsp;y sáº½ Ä‘Æ°á»£c viáº¿t vÃ&nbsp;o vÄƒn báº£n dÆ°á»›i hÃ¬nh thá»©c lÃ&nbsp; cÃ¡c ``lá»‡nh cá»§a \LaTeX{}.''

ÄÃ¢y chÃ­nh lÃ&nbsp; má»™t trong nhá»¯ng Ä‘iá»ƒm khÃ¡c biá»‡t lá»›n Ä‘á»‘i vá»›i cÃ¡c chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh soáº¡n tháº£o \wi{WYSIWYG}\footnote{What you see is what you get.} nhÆ° lÃ&nbsp;: \emph{MS Word}, hay \emph{Corel WordPerfect}. Vá»›i cÃ¡c chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh trÃªn thÃ¬ ngÆ°á»i soáº¡n vÄƒn báº£n sáº½ tÆ°Æ¡ng tÃ¡c trá»±c tiáº¿p vá»›i chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh vÃ&nbsp; há» sáº½ tháº¥y ngay káº¿t quáº£ cá»§a viá»‡c Ä‘inh dáº¡ng. Khi nÃ&nbsp;y, vÄƒn báº£n trÃªn mÃ&nbsp;n hÃ¬nh sáº½ pháº£n Ã¡nh Ä‘Ãºng vá»›i báº£n in.

Khi sá»­ dá»¥ng \LaTeX{}, báº¡n khÃ´ng nhÃ¬n tháº¥y báº£n in ngay khi soáº¡n tháº£o. Tuy nhiÃªn, sau khi biÃªn dá»‹ch báº¡n cÃ³ thá»ƒ xem vÃ&nbsp; sá»­a Ä‘á»•i ná»™i dung trÆ°á»›c khi thá»±c hiá»‡n thao tÃ¡c in áº¥n.

\subsection{TrÃ¬nh bÃ&nbsp;y báº£n in}
Viá»‡c thiáº¿t káº¿ báº£n in lÃ&nbsp; má»™t cÃ´ng viá»‡c thá»§ cÃ´ng. Nhá»¯ng ngÆ°á»i soáº¡n vÄƒn báº£n khÃ´ng cÃ³ khiáº¿u trÃ¬nh bÃ&nbsp;y thÆ°á»ng máº¯c pháº£i má»™t sá»‘ lá»—i Ä‘á»‹nh dáº¡ng nghiÃªm trá»ng vÃ¬ quan Ä‘iá»ƒm: ``Náº¿u má»™t tÃ&nbsp;i liá»‡u trÃ´ng sáº¯c sáº£o thÃ¬ nÃ³ Ä‘Ã£ Ä‘Æ°á»£c thiáº¿t káº¿ tá»‘t.'' Tuy nhiÃªn cÃ¡c tÃ&nbsp;i liá»‡u Ä‘Æ°á»£c in áº¥n lÃ&nbsp; Ä‘á»ƒ Ä‘á»c chá»© khÃ´ng pháº£i Ä‘á»ƒ trÆ°ng bÃ&nbsp;y trong má»™t phÃ²ng triá»ƒn lÃ£m nghá»‡ thuáº­t. Do Ä‘Ã³, tÃ­nh rÃµ rÃ&nbsp;ng, dá»… Ä‘á»c, dá»… hiá»ƒu pháº£i Ä‘Æ°á»£c Ä‘áº·t lÃªn hÃ&nbsp;ng Ä‘áº§u. VÃ­ dá»¥:

\begin{itemize}
\item KÃ­ch thÆ°á»›c cá»§a font chá»¯ vÃ&nbsp; viá»‡c Ä‘Ã¡nh sá»‘ tiÃªu Ä‘á» pháº£i Ä‘Æ°á»£c  chá»n má»™t cÃ¡ch há»£p lÃ½ nháº±m lÃ&nbsp;m cho cáº¥u trÃºc cá»§a cÃ¡c chÆ°Æ¡ng, má»¥c trá»Ÿ nÃªn rÃµ rÃ&nbsp;ng Ä‘á»‘i vá»›i ngÆ°á»i Ä‘á»c.
\item Chiá»u dÃ&nbsp;i cá»§a dÃ²ng vÄƒn báº£n pháº£i Ä‘á»§ ngáº¯n Ä‘á»ƒ khÃ´ng lÃ&nbsp;m má»i máº¯t ngÆ°á»i Ä‘á»c; Ä‘á»“ng thá»i, nÃ³ pháº£i Ä‘á»§ dÃ&nbsp;i Ä‘á»ƒ cÃ³ thá»ƒ náº±m vá»«a váº·n trong trang giáº¥y. Äiá»u nÃ&nbsp;y má»›i nghe qua ta tháº¥y cÃ³ váº» mÃ¢u thuáº«n nhÆ°ng Ä‘Ã¢y chÃ­nh lÃ&nbsp; má»™t yáº¿u tá»‘ ráº¥t quan trá»ng quyáº¿t Ä‘á»‹nh Ä‘áº¿n tÃ­nh rÃµ rÃ&nbsp;ng vÃ&nbsp; Ä‘áº¹p máº¯t cá»§a tÃ&nbsp;i liá»‡u.
\end{itemize}

Vá»›i cÃ¡c há»‡ soáº¡n tháº£o \emph{WYSIWYG}, tÃ¡c giáº£ thÆ°á»ng táº¡o ra cÃ¡c tÃ&nbsp;i liá»‡u sáº¯c sáº£o, trÃ´ng Ä‘áº¹p máº¯t nhÆ°ng láº¡i khÃ´ng Ä‘áº£m báº£o Ä‘Æ°á»£c tÃ­nh thá»‘ng nháº¥t trong Ä‘á»‹nh dáº¡ng cÃ¡c thÃ&nbsp;nh pháº§n cá»§a tÃ&nbsp;i liá»‡u. \LaTeX{} ngÄƒn cháº·n nhá»¯ng lá»—i nhÆ° tháº¿ báº±ng cÃ¡ch yÃªu cáº§u ngÆ°á»i soáº¡n tháº£o pháº£i Ä‘á»‹nh nghÄ©a \emph{cáº¥u trÃºc logic} cá»§a tÃ&nbsp;i liá»‡u. Sau Ä‘Ã³, chÃ­nh \LaTeX{} sáº½ lá»±a chá»n cÃ¡ch trÃ¬nh bÃ&nbsp;y tá»‘t nháº¥t.

\subsection{Nhá»¯ng Ä‘iá»ƒm máº¡nh vÃ&nbsp; Ä‘iá»ƒm yáº¿u cá»§a \LaTeX{}}
Khi nhá»¯ng ngÆ°á»i sá»­ dá»¥ng cÃ¡c pháº§m má»m \emph{WYSIWYG} vÃ&nbsp; nhá»¯ng ngÆ°á»i sá»­ dá»¥ng LaTeX{} gáº·p nhau, há» thÆ°á»ng tranh luáº­n vá» ``nhá»¯ng \emph{Ä‘iá»ƒm máº¡nh / Ä‘iá»ƒm yáº¿u} cá»§a \LaTeX{} Ä‘á»‘i vá»›i cÃ¡c chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh soáº¡n tháº£o thÃ´ng thÆ°á»ng'' vÃ&nbsp; ngÆ°á»£c láº¡i. CÃ¡ch tá»‘t nháº¥t mÃ&nbsp; báº¡n nÃªn lÃ&nbsp;m lÃ&nbsp; Ä‘á»©ng giá»¯a vÃ&nbsp; láº¯ng nghe. Tuy nhiÃªn, Ä‘Ã´i lÃºc báº¡n sáº½ khÃ´ng thá»ƒ nÃ&nbsp;o Ä‘á»©ng ngoÃ&nbsp;i Ä‘Æ°á»£c!

\medskip\noindent DÆ°á»›i Ä‘Ã¢y lÃ&nbsp; má»™t sá»‘ \emph{Ä‘iá»ƒm máº¡nh} cá»§a \LaTeX{}:

\begin{itemize}
\item CÃ¡c mÃ´ hÃ¬nh trÃ¬nh bÃ&nbsp;y báº£n in chuyÃªn nghiá»‡p Ä‘Ã£ cÃ³ sáºµn vÃ&nbsp; Ä‘iá»u nÃ&nbsp;y sáº½ giÃºp cho tÃ&nbsp;i liá»‡u do báº¡n soáº¡n tháº£o trÃ´ng tháº­t chuyÃªn nghiá»‡p.
\item Viá»‡c soáº¡n tháº£o cÃ¡c cÃ´ng thá»©c toÃ¡n há»c, ká»¹ thuáº­t Ä‘Æ°á»£c há»— trá»£ Ä‘áº¿n tá»‘i Ä‘a.
\item NgÆ°á»i sá»­ dá»¥ng chá»‰ cáº§n há»c má»™t sá»‘ lá»‡nh dá»… nhá»› Ä‘á»ƒ xÃ¡c Ä‘á»‹nh cáº¥u trÃºc logic cá»§a tÃ&nbsp;i liá»‡u. NgÆ°á»i dÃ¹ng gáº§n nhÆ° khÃ´ng bao giá» cáº§n pháº£i suy nghÄ© nhiá»u Ä‘áº¿n viá»‡c trÃ¬nh bÃ&nbsp;y báº£n in vÃ¬ cÃ´ng cá»¥ sáº¯p chá»¯  \TeX{} Ä‘Ã£ lÃ&nbsp;m viá»‡c nÃ&nbsp;y má»™t cÃ¡ch tá»± Ä‘á»™ng.
\item Ngay cáº£ nhá»¯ng cáº¥u trÃºc phá»©c táº¡p nhÆ° chÃº thÃ­ch, tham chiáº¿u, biá»ƒu báº£ng, má»¥c lá»¥c, \ldots cÅ©ng Ä‘Æ°á»£c táº¡o má»™t cÃ¡ch dá»… dÃ&nbsp;ng.
\item Báº¡n cÃ³ thá»ƒ sá»­ dá»¥ng ráº¥t nhiá»u gÃ³i thÃªm vÃ&nbsp;o (add-on package) miá»…n phÃ­ nháº±m bá»• sung nhá»¯ng tÃ­nh nÄƒng mÃ&nbsp; \LaTeX{} khÃ´ng há»— trá»£ má»™t cÃ¡ch trá»±c tiáº¿p. VÃ­ dá»¥: cÃ¡c gÃ³i thÃªm vÃ&nbsp;o cÃ³ thá»ƒ há»— trá»£ viá»‡c Ä‘Æ°a hÃ¬nh áº£nh  \textsc{PostScript} hay há»— trá»£ viá»‡c láº­p nÃªn cÃ¡c danh má»¥c sÃ¡ch tham kháº£o theo Ä‘Ãºng chuáº©n. Báº¡n cÃ³ thá»ƒ tham kháº£o thÃªm thÃ´ng tin vá» cÃ¡c gÃ³i cá»™ng thÃªm trong tÃ&nbsp;i liá»‡u \companion.
\item \LaTeX{} khuyáº¿n khÃ­ch ngÆ°á»i soáº¡n tháº£o viáº¿t nhá»¯ng tÃ&nbsp;i liá»‡u cÃ³ cáº¥u trÃºc rÃµ rÃ&nbsp;ng bá»Ÿi vÃ¬ Ä‘Ã¢y lÃ&nbsp; cÆ¡ cháº¿ lÃ&nbsp;m viá»‡c cá»§a \LaTeX{}.
\item \TeX{}, cÃ´ng cá»¥ Ä‘á»‹nh dáº¡ng cá»§a \LaTeXe{}, cÃ³ tÃ­nh kháº£ chuyá»ƒn ráº¥t cao vÃ&nbsp; hoÃ&nbsp;n toÃ&nbsp;n miá»…n phÃ­. Do Ä‘Ã³, chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh nÃ&nbsp;y sáº½ cháº¡y Ä‘Æ°á»£c trÃªn háº§u háº¿t cÃ¡c há»‡ thá»‘ng pháº§n cá»©ng, há»‡ Ä‘iá»u hÃ&nbsp;nh khÃ¡c nhau.
\end{itemize}

%
% ThÃªm vÃ&nbsp;o cÃ¡c vÃ­ dá»¥
%

\medskip

\noindent \LaTeX{} cÅ©ng cÃ³ nhiá»u Ä‘iá»ƒm chÆ°a thuáº­n lá»£i cho ngÆ°á»i sá»­ dá»¥ng. Báº¡n cÃ³ thá»ƒ liá»‡t kÃª ra nhá»¯ng Ä‘iá»ƒm báº¥t lá»£i nÃ&nbsp;y khi báº¯t Ä‘áº§u sá»­ dá»¥ng \LaTeX{}. á»ž Ä‘Ã¢y, tÃ´i xin liá»‡t kÃª ra má»™t vÃ&nbsp;i Ä‘iá»ƒm nhÆ° sau:
\begin{itemize}
        \item \LaTeX{} khÃ´ng phá»¥c vá»¥ tá»‘t cho nhá»¯ng káº» Ä‘Ã¡nh máº¥t lÆ°Æ¡ng tri.
        \item Máº·c dÃ¹, Ä‘á»‘i vá»›i má»™t kiá»ƒu trÃ¬nh bÃ&nbsp;y vÄƒn báº£n Ä‘á»‹nh sáºµn,  cÃ¡c tham sá»‘ Ä‘Ã¬nh dáº¡ng Ä‘á»u cÃ³ thá»ƒ thay Ä‘á»•i nhÆ°ng viá»‡c thiáº¿t káº¿ má»™t kiá»ƒu trÃ¬nh bÃ&nbsp;y má»›i hoÃ&nbsp;n toÃ&nbsp;n lÃ&nbsp; ráº¥t khÃ³ khÄƒn vÃ&nbsp; tá»‘n nhiá»u thá»i gian.\footnote{Má»™t sá»‘ tin Ä‘á»“n cho ráº±ng Ä‘Ã¢y sáº½ lÃ&nbsp; má»™t trong nhá»¯ng Ä‘iá»ƒm yáº¿u Ä‘Æ°á»£c kháº¯c phá»¥c tronog phiÃªn báº£n \LaTeX{}3}
        \item BiÃªn soáº¡n nhá»¯ng tÃ&nbsp;i liá»‡u khÃ´ng cÃ³ cáº¥u trÃºc, hoáº·c lá»™n xá»™n ... lÃ&nbsp; ráº¥t khÃ³ khÄƒn
        \item Trong nhá»¯ng bÆ°á»›c lÃ&nbsp;m viá»‡c Ä‘áº§u tiÃªn báº¡n cÃ³ thá»ƒ dÃ¹ng chuá»™t nhÆ°ng khi sá»­ dá»¥ng quen thÃ¬ con chuá»™t sáº½ khÃ´ng phá»¥c vá»¥ gÃ¬ nhiá»u cho khÃ¡i nhiá»‡m Ä‘Ã¡nh dáº¥u logic (Logical Markup).
\end{itemize}

\section{CÃ¡c táº­p tin nháº­p liá»‡u cá»§a \LaTeX{}}
Dá»¯ liá»‡u Ä‘Æ°a vÃ&nbsp;o cho \LaTeX{} lÃ&nbsp; vÄƒn báº£n thÃ´ng thÆ°á»ng Ä‘Æ°á»£c lÆ°u dÆ°á»›i dáº¡ng kÃ­ tá»± \texttt{ASCII}. Báº¡n cÃ³ thá»ƒ soáº¡n tháº£o táº­p tin nÃ&nbsp;y báº±ng má»™t chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh soáº¡n tháº£o vÄƒn báº£n thÃ´ng thÆ°á»ng nhÆ° \emph{Notepad}, \emph{vim}, \emph{gvim}, \ldots Táº­p tin nÃ&nbsp;y sáº½ chá»©a pháº§n vÄƒn báº£n cÅ©ng nhÆ° cÃ¡c lá»‡nh Ä‘á»‹nh dáº¡ng cá»§a \LaTeX{}.

\subsection{Khoáº£ng tráº¯ng}
CÃ¡c kÃ­ tá»±: khoáº£ng tráº¯ng hay tab Ä‘Æ°á»£c xem nhÆ° nhau vÃ&nbsp; Ä‘Æ°á»£c gá»i lÃ&nbsp; kÃ­ tá»± ``\wi{khoáº£ng tráº¯ng}''. Nhiá»u kÃ­ tá»± khoáº£ng tráº¯ng liÃªn tiáº¿p cÅ©ng chá»‰ Ä‘Æ°á»£c xem lÃ&nbsp; \wi{má»™t} khoáº£ng tráº¯ng. CÃ¡c khoáº£ng tráº¯ng á»Ÿ vá»‹ trÃ­ báº¯t Ä‘áº§u má»™t hÃ&nbsp;ng thÃ¬ Ä‘Æ°á»£c bá» qua. NgoÃ&nbsp;i ra kÃ­ tá»± xuá»‘ng hÃ&nbsp;ng Ä‘Æ¡n Ä‘Æ°á»£c xem lÃ&nbsp; má»™t khoáº£ng tráº¯ng. \index{khoáº£ng tráº¯ng! á»Ÿ Ä‘áº§u hÃ&nbsp;ng}

Má»™t hÃ&nbsp;ng tráº¯ng giá»¯a hai hÃ&nbsp;ng vÄƒn báº£n sáº½ xÃ¡c Ä‘á»‹nh viá»‡c káº¿t thÃºc má»™t Ä‘oáº¡n vÄƒn. \emph{Nhiá»u hÃ&nbsp;ng tráº¯ng} Ä‘Æ°á»£c xem lÃ&nbsp; \emph{má»™t} hÃ&nbsp;ng tráº¯ng.

Tá»« Ä‘Ã¢y trá»Ÿ Ä‘i, cÃ¡c vÃ­ dá»¥ sáº½ Ä‘Æ°á»£c trÃ¬nh bÃ&nbsp;y nhÆ° sau: bÃªn trÃ¡i sáº½ lÃ&nbsp; pháº§n dá»¯ liá»‡u Ä‘Æ°á»£c nháº­p vÃ&nbsp;o vÃ&nbsp; bÃªn pháº£i sáº½ lÃ&nbsp; káº¿t quáº£ Ä‘Æ°á»£c xuáº¥t ra tÆ°Æ¡ng á»©ng (pháº§n káº¿t quáº£ Ä‘Æ°á»£c xuáº¥t ra Ä‘Æ°á»£c Ä‘Ã³ng khung).

\begin{example}
ÄÃ¢y lÃ&nbsp; má»™t vÃ­ dá»¥ cho tháº¥y
ráº±ng nhiá»u            khoáº£ng
tráº¯ng cÅ©ng
chá»‰ Ä‘Æ°á»£c xem lÃ&nbsp;
má»™t             khoáº£ng tráº¯ng.


Äá»“ng thá»i má»™t hÃ&nbsp;ng tráº¯ng
sáº½ báº¯t Ä‘áº§u má»™t Ä‘oáº¡n má»›i.
\end{example}

\subsection{Má»™t sá»‘ kÃ­ tá»± Ä‘áº·c biá»‡t}
Nhá»¯ng kÃ­ tá»± sau lÃ&nbsp; cÃ¡c kÃ­ tá»± Ä‘Æ°á»£c \wi{dÃ&nbsp;nh riÃªng} hay cÃ³ má»™t Ã½ nghÄ©a Ä‘áº·c biá»‡t trong \LaTeX{} hoáº·c lÃ&nbsp; nÃ³ khÃ´ng cÃ³ máº·t trong báº¥t ká»³ bá»™ font chá»¯ nÃ&nbsp;o. Khi báº¡n nháº­p chÃºng vÃ&nbsp;o má»™t cÃ¡ch trá»±c tiáº¿p thÃ¬ thÃ´ng thÆ°á»ng chÃºng sáº½ khÃ´ng Ä‘Æ°á»£c in ra vÃ&nbsp; Ä‘Ã´i khi nÃ³ cÅ©ng khiáº¿n cho \LaTeX{} lÃ&nbsp;m má»™t sá»‘ viá»‡c mÃ&nbsp; báº¡n Ä‘Ã£ khÃ´ng dá»± Ä‘oÃ¡n trÆ°á»›c hoáº·c chÃºng cÅ©ng cÃ³ thá»ƒ khiáº¿n cho \LaTeX{} bÃ¡o lá»—i. %CÃ¡c kÃ­ tá»± Ä‘áº·t biá»‡t Ä‘Ã³ lÃ&nbsp;: 

\begin{code}
\verb. # $ % ^ &amp; _ { } ~ | . % $
\end{code}
Báº¡n sáº½ tháº¥y ráº±ng cÃ¡c kÃ­ tá»± nÃ&nbsp;y sáº½ Ä‘Æ°á»£c sá»­ dá»¥ng ráº¥t nhiá»u trong tÃ&nbsp;i
liá»‡u. Äá»ƒ sá»­ dá»¥ng cÃ¡c kÃ­ hiá»‡u trÃªn trong tÃ&nbsp;i liá»‡u, báº¡n cáº§n pháº£i thÃªm vÃ&nbsp;o má»™t tiá»n tá»‘ phÃ­a trÆ°á»›c lÃ&nbsp; dáº¥u gáº¡ch chÃ©o (\bs{}).
\begin{example}
\# \$ \% \^{} \&amp; \_ \{ \} \~{}
\end{example}

CÃ¡c kÃ­ hiá»‡u khÃ¡c cÃ³ thá»ƒ Ä‘Æ°á»£c in ra trong cÃ¡c cÃ´ng thá»©c toÃ¡n hay cÃ¡c dáº¥u trá»ng Ã¢m vá»›i cÃ¡c chá»‰ thá»‹ lá»‡nh. Dáº¥u gáº¡ch chÃ©o (\bs{})
\emph{khÃ´ng thá»ƒ} Ä‘Æ°á»£c nháº­p vÃ&nbsp;o báº±ng cÃ¡ch thÃªm vÃ&nbsp;o trÆ°á»›c nÃ³ má»™t dáº¥u gáº¡ch chÃ©o (\verb|\\|) nhÆ° cÃ¡c trÆ°á»ng há»£p trÃªn. Khi báº¡n nháº­p vÃ&nbsp;o \verb|\\| thÃ¬ \LaTeX{} sáº½ hiá»ƒu ráº±ng báº¡n muá»‘n xuá»‘ng
hÃ&nbsp;ng\footnote{Báº¡n nÃªn nháº­p vÃ&nbsp;o %
\texttt{\$}\ci{backslash}\texttt{\$}. Chá»‰ thá»‹ lá»‡nh nÃ&nbsp;y sáº½ in ra %
dáº¥u '\bs{}'.}.

\subsection{Má»™t sá»‘ lá»‡nh cá»§a \LaTeX{}}

CÃ¡c lá»‡nh cá»§a \LaTeX{} cáº§n pháº£i Ä‘Æ°á»£c nháº­p vÃ&nbsp;o theo Ä‘Ãºng chá»¯ hoa vÃ&nbsp;
chá»¯ thÆ°á»ng. NÃ³ cÃ³ thá»ƒ cÃ³ hai dáº¡ng thá»©c nhÆ° sau:
\begin{itemize}
        \item ChÃºng cÃ³ thá»ƒ báº¯t Ä‘áº§u báº±ng dáº¥u \verb|\| vÃ&nbsp; tiáº¿p theo lÃ&nbsp; tÃªn lá»‡nh (chá»‰ gá»“m cÃ¡c kÃ­ tá»±). CÃ¡c tÃªn lá»‡nh thÆ°á»ng Ä‘Æ°á»£c káº¿t thÃºc báº±ng má»™t khoáº£ng tráº¯ng, má»™t sá»‘ hay má»™t 'kÃ­ hiá»‡u'. 
        \item ChÃºng gá»“m cÃ³ má»™t dáº¥u váº¡ch chÃ©o ngÆ°á»£c (\bs{}) vÃ&nbsp; chá»‰ Ä‘Ãºng má»™t `kÃ­ hiá»‡u'.
\end{itemize}
%
% \\* doesn't comply !
%
%
% Can \3 be a valid command ? (jacoboni)
%
\label{whitespace}

\LaTeX{} bá» qua khoáº£ng tráº¯ng sau cÃ¡c lá»‡nh. Náº¿u báº¡n muá»‘n cÃ³ khoáº£ng tráº¯ng sau cÃ¡c lá»‡nh thÃ¬ báº¡n nÃªn nháº­p thÃªm vÃ&nbsp;o \verb|{}| vÃ&nbsp; má»™t khoáº£ng tráº¯ng hay má»™t lá»‡nh khoáº£ng tráº¯ng Ä‘áº·c biá»‡t sau tÃªn lá»‡nh. Viá»‡c nháº­p vÃ&nbsp;o \verb|{}| sáº½ ngÄƒn cáº£n \LaTeX{} xoÃ¡ máº¥t cÃ¡c kÃ­ tá»± khoáº£ng tráº¯ng sau tÃªn lá»‡nh.

\begin{example}
Knuth phÃ¢n loáº¡i ngÆ°á»i
sá»­ dá»¥ng \TeX{} thÃ&nbsp;nh
\TeX{}nicians
vÃ&nbsp; \TeX
 eperts.
\end{example}
RÃµ rÃ&nbsp;ng trong vÃ­ dá»¥ trÃªn, khi sá»­ dá»¥ng lá»‡nh \verb|\TeX| mÃ&nbsp; khÃ´ng thÃªm vÃ&nbsp;o \verb|{ }| thÃ¬ chá»¯ cÃ¡c khoáº£ng tráº¯ng giá»¯a tá»« `experts' vÃ&nbsp; \verb|\TeX| bá»‹ bá» qua vÃ&nbsp; do Ä‘Ã³ chÃºng Ä‘Æ°á»£c viáº¿t liá»n nhau thÃ&nbsp;nh \TeX{}experts.

Má»™t sá»‘ lá»‡nh cáº§n cÃ³ \wi{tham sá»‘}. CÃ¡c tham sá»‘ nÃ&nbsp;y sáº½ Ä‘Æ°á»£c ghi á»Ÿ
giá»¯a dáº¥u ngoáº·c \verb|{ }| á»Ÿ phÃ­a sau tÃªn lá»‡nh. Má»™t sá»‘ lá»‡nh cÃ³ yÃªu
cáº§u tham sá»‘; tuy nhiÃªn, cÃ¡c tham sá»‘ nÃ&nbsp;y lÃ&nbsp; \wi{tuá»³ chá»n}, khi nÃ&nbsp;y nÃ³ Ä‘Æ°á»£c
nháº­p vÃ&nbsp;o trong dáº¥u ngoáº·c vuÃ´ng \verb|[ ]|.

\begin{example}
Báº¡n cÃ³ thá»ƒ \textsl{dá»±a} vÃ&nbsp;o tÃ´i!
\end{example}

\begin{example}
Vui lÃ²ng báº¯t Ä‘áº§u má»™t
hÃ&nbsp;ng má»›i!\newline
CÃ¡m Æ¡n!
\end{example}

\subsection{CÃ¡c lá»i chÃº thÃ­ch} \index{comments}
Khi mÃ&nbsp; \LaTeX{} gáº·p má»™t kÃ­ tá»± \verb|%| thÃ¬ nÃ³ sáº½ bá» qua pháº§n cÃ²n láº¡i cá»§a hÃ&nbsp;ng Ä‘ang Ä‘Æ°á»£c xá»­ lÃ½. NgoÃ&nbsp;i ra, cÃ¡c kÃ­ tá»± xuá»‘ng hÃ&nbsp;ng vÃ&nbsp; cÃ¡c khoáº£ng tráº¯ng á»Ÿ Ä‘áº§u hÃ&nbsp;ng tiáº¿p theo sáº½ Ä‘Æ°á»£c bá» qua.

Báº¡n cÃ³ thá»ƒ sá»­ dá»¥ng kÃ­ tá»± nÃ&nbsp;y Ä‘á»ƒ thá»±c hiá»‡n viá»‡c ghi chÃº vÃ&nbsp;o táº­p tin soáº¡n tháº£o mÃ&nbsp; khÃ´ng lo láº¯ng viá»‡c in chÃºng ra cÃ¹ng vá»›i báº£n in hoÃ&nbsp;n chá»‰nh.

\begin{example}
NÃ³ quáº£ lÃ&nbsp; % Ä‘Æ¡n giáº£n
% tá»‘t hÆ¡n &lt;----
má»™t vÃ­ dá»¥ khÃ¹ng Ä‘iÃªn,
        vÃ´ nghÄ©a
\end{example}

NgoÃ&nbsp;i ra, kÃ­ tá»± \texttt{\%} cÃ²n cÃ³ thá»ƒ Ä‘Æ°á»£c sá»­ dá»¥ng Ä‘á»ƒ chia cÃ¡c hÃ&nbsp;ng dá»¯ liá»‡u
nháº­p vÃ&nbsp;o quÃ¡ dÃ&nbsp;i khi mÃ&nbsp; cÃ¡c kÃ­ tá»± khoáº£ng tráº¯ng hay lÃ&nbsp; xuá»‘ng hÃ&nbsp;ng
khÃ´ng Ä‘Æ°á»£c phÃ©p xuáº¥t hiá»‡n.

Vá»›i cÃ¡c lá»i bÃ¬nh dÃ&nbsp;i, báº¡n cÃ³ thá»ƒ sá»­ dá»¥ng mÃ´i trÆ°á»ng Ä‘Æ°á»£c cung cáº¥p
bá»Ÿi gÃ³i \pai{verbatim} lÃ&nbsp; \ei{comment}. GÃ³i nÃ&nbsp;y Ä‘Æ°á»£c Ä‘Æ°a vÃ&nbsp;o sá»­ dá»¥ng thÃ´ng qua lá»‡nh sau:  \verb|\usepackage{verbatim}| 

\begin{example} ÄÃ¢y lÃ&nbsp; má»™t vÃ­ dá»¥ khÃ¡c
\begin{comment}
cÅ©ng Ä‘Æ¡n giáº£n nhÆ°ng há»¯u dá»¥ng
\end{comment}
minh hoáº¡ cÃ¡ch Ä‘Æ°a lá»i bÃ¬nh
vÃ&nbsp;o tÃ&nbsp;i liá»‡u.
\end{example}

Báº¡n cáº§n chÃº Ã½ ráº±ng mÃ´i trÆ°á»ng ghi chÃº nÃ&nbsp;y khÃ´ng lÃ&nbsp;m viá»‡c trong nhá»¯ng mÃ´i trÆ°á»ng phá»©c táº¡p nhÆ° lÃ&nbsp; cÃ¡c mÃ´i trÆ°á»ng chá»©a cÃ¡c cÃ´ng thá»©c toÃ¡n há»c.

\section{Cáº¥u trÃºc cá»§a táº­p tin nháº­p liá»‡u}
Khi mÃ&nbsp; \LaTeXe{} xá»­ lÃ½ má»™t táº­p tin dá»¯ liá»‡u vÃ&nbsp;o, nÃ³ sáº½ Ä‘Ã²i há»i dá»¯
liá»‡u vÃ&nbsp;o pháº£i cÃ³ má»™t \wi{cáº¥u trÃºc} nháº¥t Ä‘á»‹nh. Má»—i táº­p tin
dá»¯ liá»‡u vÃ&nbsp;o pháº£i Ä‘Æ°á»£c báº¯t Ä‘áº§u bá»Ÿi lá»‡nh:
\begin{code}
\verb|\documentclass{...}|
\end{code}

Lá»‡nh nÃ&nbsp;y sáº½ xÃ¡c Ä‘á»‹nh kiá»ƒu cá»§a tÃ&nbsp;i liá»‡u mÃ&nbsp; báº¡n muá»‘n soáº¡n tháº£o. Tiáº¿p
Ä‘áº¿n, báº¡n cÃ³ thá»ƒ thÃªm vÃ&nbsp;o cÃ¡c lá»‡nh khÃ¡c Ä‘á»ƒ Ä‘á»‹nh dáº¡ng cáº¥u trÃºc cá»§a
toÃ&nbsp;n bá»™ tÃ&nbsp;i liá»‡u. NgoÃ&nbsp;i ra, báº¡n cÃ³ thá»ƒ sá»­ dá»¥ng cÃ¡c \wi{gÃ³i} khÃ¡c
Ä‘á»ƒ thÃªm vÃ&nbsp;o cÃ¡c tÃ­nh nÄƒng má»Ÿ rá»™ng khÃ´ng cÃ³ sáºµn trong \LaTeX{}. CÃ¡c
gÃ³i lá»‡nh Ä‘Ã³ cÃ³ thá»ƒ Ä‘Æ°á»£c Ä‘Æ°a vÃ&nbsp;o báº±ng cÃ¡ch sá»­ dá»¥ng lá»‡nh
\begin{code}
\verb|\usepackage{...}|
\end{code}

Khi viá»‡c khai bÃ¡o Ä‘á»‹nh dáº¡ng cá»§a tÃ&nbsp;i liá»‡u Ä‘Ã£ hoÃ&nbsp;n táº¥t\footnote{VÃ¹ng dá»¯
liá»‡u náº±m giá»¯a \texttt{\bs
    documentclass} vÃ&nbsp; \texttt{\bs
    begin$\mathtt{\{}$document$\mathtt{\}}$} Ä‘Æ°á»£c gá»i lÃ&nbsp; vÃ¹ng
  \emph{\wi{lá»i tá»±a}} (tiáº¿ng Anh lÃ&nbsp; preamble).}, báº¡n cÃ³ thá»ƒ báº¯t Ä‘áº§u soáº¡n pháº§n thÃ¢n cá»§a tÃ&nbsp;i liá»‡u vá»›i lá»‡nh
\begin{code}
\verb|\begin{document}|
\end{code}

BÃ¢y giá» thÃ¬ báº¡n báº¯t Ä‘áº§u soáº¡n tháº£o pháº§n vÄƒn báº£n káº¿t há»£p vá»›i cÃ¡c
lá»‡nh Ä‘á»‹nh dáº¡ng há»¯u Ã­ch cá»§a \LaTeX{}. Khi hoÃ&nbsp;n táº¥t viá»‡c soáº¡n tháº£o, báº¡n sáº½
thÃªm vÃ&nbsp;o lá»‡nh
\begin{code}
\verb|\end{document}|
\end{code}

Lá»‡nh nÃ&nbsp;y sáº½ yÃªu cáº§u \LaTeX{} káº¿t thÃºc phiÃªn lÃ&nbsp;m viá»‡c. Ná»™i dung cÃ²n láº¡i trong tÃ&nbsp;i liá»‡u sáº½ bá»‹ bá» qua.

HÃ¬nh~\ref{mini} minh hoáº¡ cáº¥u trÃºc cÆ¡ báº£n cá»§a má»™t táº­p tin nháº­p liá»‡u Ä‘Æ°á»£c soáº¡n
tháº£o theo \LaTeX{}. Má»™t vÃ­ dá»¥ vá» \wi{táº­p tin nháº­p liá»‡u} phá»©c táº¡p
hÆ¡n sáº½ Ä‘Æ°á»£c cung cáº¥p á»Ÿ hÃ¬nh~\ref{document}

\begin{figure}[!bp]
\begin{lined}{6cm}
\begin{verbatim}
\documentclass{article}
\begin{document}
Nhá» gá»n nhÆ°ng cÃ³ nhiá»u Ã½ nghÄ©a
\end{document}
\end{verbatim}
\end{lined}
\caption{Táº­p tin nháº­p liá»‡u cÆ¡ báº£n cá»§a \LaTeX{}} \label{mini}
\end{figure}

\begin{figure}[!bp]
\begin{lined}{10cm}
\begin{verbatim}
\documentclass[a4paper,11pt]{article}
% Tá»±a Ä‘á» cá»§a tÃ&nbsp;i liá»‡u
\author{H.~Partl}
\title{Minimalism}
\begin{document}
% Táº¡o tá»±a Ä‘á»
\maketitle
% Táº¡o báº£ng má»¥c lá»¥c
\tableofcontents
\section{VÃ&nbsp;i Ä‘iá»u thÃº vá»‹}
Má»™t tÃ&nbsp;i liá»‡u thÃº vá»‹??!!
\section{Táº¡m biá»‡t cÃ¡c báº¡n}
\ldots{} Ä‘Ã¢y lÃ&nbsp; pháº§n káº¿t thÃºc.
\end{document}
\end{verbatim}
\end{lined}
\caption{VÃ­ dá»¥ vá» má»™t cáº¥u trÃºc cá»§a má»™t tÃ&nbsp;i liá»‡u Ä‘Æ°á»£c soáº¡n tháº£o
báº±ng \LaTeX{}.} \label{document}
\end{figure}

\section{Má»™t sá»‘ lá»‡nh thÃ´ng dá»¥ng}
TÃ´i dÃ¡m cÆ°á»£c ráº±ng báº¡n Ä‘ang cá»‘ gáº¯ng thá»­ lÃ&nbsp;m viá»‡c dá»±a trÃªn Ä‘oáº¡n dá»¯ liá»‡u
vÃ&nbsp;o ngáº¯n gá»n á»Ÿ trang \pageref{mini}. DÆ°á»›i Ä‘Ã¢y lÃ&nbsp; má»™t sá»‘ hÆ°á»›ng dáº«n:
báº£n thÃ¢n cá»§a \LaTeX{} khÃ´ng pháº£i lÃ&nbsp; má»™t chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh cÃ³ giao diá»‡n
thÃ¢n thiá»‡n vá»›i ngÆ°á»i dÃ¹ng (\texttt{GUI - Graphic User Interfaces}) vá»›i cÃ¡c nÃºt nháº¥n dÃ¹ng Ä‘á»ƒ Ä‘á»‹nh dáº¡ng vÄƒn báº£n. \LaTeX{} lÃ&nbsp; má»™t pháº§n má»m xá»­ lÃ½ táº­p tin dá»¯ liá»‡u
vÃ&nbsp;o cá»§a báº¡n. Má»™t vÃ&nbsp;i phiÃªn báº£n cÃ&nbsp;i Ä‘áº·t cá»§a \LaTeX{} cÃ³ giao diá»‡n
Ä‘á»“ há»a thÃ¢n thiá»‡n vÃ&nbsp; báº¡n cÃ³ thá»ƒ nháº¥n chuá»™t Ä‘á»ƒ biÃªn dá»‹ch. Tuy
nhiÃªn, Ä‘á»‘i vá»›i \texttt{dÃ¢n chuyÃªn nghiá»‡p} thÃ¬ nghá»‡ thuáº­t náº±m á»Ÿ
cÃ¡ch mÃ&nbsp; báº¡n dÃ¹ng hÃ&nbsp;ng lá»‡nh Ä‘á»ƒ dá»‹ch má»™t táº­p tin dá»¯ liá»‡u vÃ&nbsp;o thÃ´ng
qua cÃ¡c hÃ&nbsp;ng lá»‡nh. ChÃº Ã½: chÃºng tÃ´i giáº£ sá»­ ráº±ng má»™t phiÃªn báº£n cháº¡y
Ä‘Æ°á»£c cá»§a \LaTeX{} Ä‘Ã£ cÃ³ trÃªn mÃ¡y cá»§a báº¡n.

\begin{enumerate}
\item
  Soáº¡n tháº£o táº­p tin dá»¯ liá»‡u vÃ&nbsp;o cá»§a báº¡n báº±ng má»™t chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh soáº¡n
  tháº£o Ä‘Æ¡n giáº£n thÃ´ng thÆ°á»ng. TrÃªn há»‡ thá»‘ng mÃ¡y UNIX thÃ¬ cÃ¡c pháº§n
  má»m soáº¡n tháº£o thÃ´ng thÆ°á»ng Ä‘á»u cÃ³ kháº£ nÄƒng thá»±c hiá»‡n thao tÃ¡c
  nÃ&nbsp;y. TrÃªn há»‡ thá»‘ng Windows thÃ¬ báº¡n cÃ³ thá»ƒ sá»­ dá»¥ng \emph{Notepad}
  hay cÃ¡c chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh khÃ¡c vÃ&nbsp; xÃ¡c Ä‘á»‹nh dáº¡ng lÆ°u trá»¯ lÃ&nbsp;
  \emph{Plain text}. NgoÃ&nbsp;i ra, báº¡n cáº§n lÆ°u Ã½ ráº±ng pháº§n má»Ÿ rá»™ng cá»§a táº­p
  tin lÃ&nbsp; \emph{.tex}.

\item
  Cháº¡y \LaTeX{} vá»›i táº­p tin dá»¯ liá»‡u vÃ&nbsp;o cá»§a báº¡n. Náº¿u chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh thá»±c hiá»‡n thÃ&nbsp;nh cÃ´ng thÃ¬ nÃ³ sáº½ xuáº¥t ra má»™t táº­p tin cÃ³ pháº§n má»Ÿ rá»™ng lÃ&nbsp; \emph{.dvi}. Trong má»™t sá»‘ tÃ¬nh huá»‘ng, báº¡n cáº§n pháº£i cháº¡y \LaTeX{} nhiá»u láº§n Ä‘á»ƒ cÃ³ thá»ƒ cÃ³ Ä‘Æ°á»£c báº£ng má»¥c lá»¥c vÃ&nbsp; má»™t sá»‘ tham chiáº¿u bÃªn trong vÄƒn báº£n. Khi mÃ&nbsp; táº­p tin dá»¯ liá»‡u vÃ&nbsp;o cá»§a báº¡n cÃ³ lá»—i thÃ¬ \LaTeX{} sáº½ bÃ¡o cho báº¡n biáº¿t vÃ&nbsp; ngá»«ng thao tÃ¡c xá»­ lÃ½ táº­p tin nÃ&nbsp;y. Khi nÃ&nbsp;y, hÃ£y nháº¥n \texttt{Ctrl-D} Ä‘á»ƒ trá»Ÿ vá» dÃ²ng lá»‡nh bÃ¬nh thÆ°á»ng.

\begin{lscommand}
\verb+latex thu01.tex+
\end{lscommand}

\item BÃ¢y giá» báº¡n cÃ³ thá»ƒ xem táº­p tin DVI. CÃ³ nhiá»u cÃ¡ch Ä‘á»ƒ thá»±c hiá»‡n tÃ¡c vá»¥ nÃ&nbsp;y. Báº¡n cÃ³ thá»ƒ xem trÃªn mÃ&nbsp;n hÃ¬nh vá»›i lá»‡nh
\begin{lscommand}
\verb+xdvi thu01.dvi &amp;+
\end{lscommand}

LÆ°u Ã½: lá»‡nh trÃªn Ä‘Æ°á»£c thá»±c thi trÃªn ná»n há»‡ Ä‘iá»u hÃ&nbsp;nh Unix, trong cháº¿ Ä‘á»™ Ä‘á»“ hoáº¡ X11. Náº¿u báº¡n lÃ&nbsp;m viá»‡c trÃªn ná»n há»‡ Ä‘iá»u hÃ&nbsp;nh Windows báº¡n cÃ³ thá»ƒ sá»­ dá»¥ng chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh tÆ°Æ¡ng tá»± lÃ&nbsp; \texttt{yap} (yet another previewer).

NgoÃ&nbsp;i ra, báº¡n cÃ³ thá»ƒ chuyá»ƒn táº­p tin dáº¡ng DVI sang dáº¡ng PostScript Ä‘á»ƒ in áº¥n hay xem vá»›i chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh Ghostscript.

\begin{lscommand}
\verb+dvips -Pcmz thu01.dvi -o thu01.ps+
\end{lscommand}

Náº¿u há»‡ thá»‘ng \LaTeX{} trÃªn mÃ¡y báº¡n Ä‘Ã£ Ä‘Æ°á»£c cÃ&nbsp;i Ä‘áº·t chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh \texttt{dvipdf} thÃ¬ báº¡n cÃ³ thá»ƒ chuyá»ƒn táº­p tin tá»« dáº¡ng DVI trá»±c tiáº¿p sang dáº¡ng PDF.

\begin{lscommand}
\verb+dvipdf thu01.dvi+
\end{lscommand}

\end{enumerate}


\section{CÃ¡ch trÃ¬nh bÃ&nbsp;y má»™t tÃ&nbsp;i liá»‡u}
\subsection{CÃ¡c lá»›p tÃ&nbsp;i liá»‡u}\label{sec:documentclass}
ThÃ´ng tin Ä‘áº§u tiÃªn mÃ&nbsp; \LaTeX{} cáº§n biáº¿t khi xá»­ lÃ½ má»™t táº­p tin dá»¯ liá»‡u vÃ&nbsp;o lÃ&nbsp; kiá»ƒu tÃ&nbsp;i liá»‡u mÃ&nbsp; ngÆ°á»i soáº¡n tháº£o muá»‘n táº¡o ra. Kiá»ƒu tÃ&nbsp;i liá»‡u sáº½ Ä‘Æ°á»£c xÃ¡c Ä‘á»‹nh vá»›i lá»‡nh 
\begin{lscommand}
\ci{documentclass}\verb|[|\emph{tuá»³
chá»n}\verb|]{|\emph{lá»›p}\verb|}|
\end{lscommand}

\noindent á»ž Ä‘Ã¢y, \emph{lá»›p} cho biáº¿t kiá»ƒu tÃ&nbsp;i liá»‡u cáº§n biÃªn soáº¡n. Báº£ng~\ref{documentclasses} liá»‡t kÃª cÃ¡c kiá»ƒu tÃ&nbsp;i liá»‡u Ä‘Æ°á»£c Ä‘á»‹nh nghÄ©a sáºµn. BÃªn cáº¡nh cÃ¡c kiá»ƒu tÃ&nbsp;i liá»‡u chuáº©n, \LaTeX cÃ²n cho phÃ©p thÃªm vÃ&nbsp;o cÃ¡c gÃ³i má»Ÿ rá»™ng nháº±m há»— trá»£ cho viá»‡c táº¡o ra cÃ¡c kiá»ƒu tÃ&nbsp;i liá»‡u khÃ¡c nhÆ°: thÆ° tá»«, cÃ¡c trang trÃ¬nh diá»…n, \ldots. Tham sá»‘ \emph{\wi{tuá»³ chá»n}} sáº½ tuá»³ biáº¿n Ä‘á»‹nh dáº¡ng cá»§a cÃ¡c kiá»ƒu tÃ&nbsp;i liá»‡u. CÃ¡c tham sá»‘ trong má»¥c \emph{tuá»³ chá»n} pháº£i Ä‘Æ°á»£c cÃ¡ch nhau bá»Ÿi dáº¥u pháº©y. Báº¡n cÃ³ thá»ƒ xem thÃªm báº£ng~\ref{options} Ä‘á»ƒ biáº¿t thÃªm cÃ¡c tham sá»‘ thÃ´ng dá»¥ng.

\begin{table}[!bp]
\caption{ CÃ¡c lá»›p tÃ&nbsp;i liá»‡u.} \label{documentclasses}
\begin{lined}{13cm}
\begin{description}

\item [\normalfont\texttt{article}]  phÃ¹ há»£p khi soáº¡n cÃ¡c bÃ&nbsp;i bÃ¡o trong cÃ¡c táº¡p chÃ­ khoa há»c, cÃ¡c vÄƒn báº£n trÃ¬nh diá»…n, cÃ¡c bÃ¡o cÃ¡o ngáº¯n, chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh hoáº¡t Ä‘á»™ng, thÆ° má»i, \ldots \index{article class}

\item [\normalfont\texttt{report}] phÃ¹ há»£p khi soáº¡n cÃ¡c bÃ¡o cÃ¡o gá»“m nhiá»u chÆ°Æ¡ng, cÃ¡c quyá»ƒn sÃ¡ch nhá», luáº­n vÄƒn,\ldots \index{report class}

\item [\normalfont\texttt{book}] phÃ¹ há»£p khi soáº¡n sÃ¡ch.\index{book class}

\item [\normalfont\texttt{slides}] dÃ¹ng Ä‘á»ƒ thiáº¿t káº¿ cÃ¡c trang trÃ¬nh diá»…n. Kiá»ƒu tÃ&nbsp;i liá»‡u nÃ&nbsp;y nÃ&nbsp;y sá»­ dá»¥ng cÃ¡c kÃ­ tá»± sans serif cá»¡ lá»›n. Báº¡n cÃ³ thá»ƒ sá»­ dá»¥ng má»™t kiá»ƒu tÃ&nbsp;i liá»‡u khÃ¡c lÃ&nbsp; Foil\TeX{}\footnote{%
        \texttt{CTAN:/tex-archive/macros/latex/contrib/supported/foiltex}}.
        \index{slides class}\index{foiltex}
\end{description}
\end{lined}
\end{table}

\begin{table}[!bp]
\caption{CÃ¡c tuá»³ chá»n cho lá»›p tÃ&nbsp;i liá»‡u.} \label{options}
\begin{lined}{13cm}
\begin{flushleft}
\begin{description}
\item[\normalfont\texttt{10pt}, \texttt{11pt}, \texttt{12pt}]
\quad  Chá»‰nh kÃ­ch thÆ°á»›c font chá»¯ trong cáº£ tÃ&nbsp;i liá»‡u. Náº¿u khÃ´ng cÃ³ tuá»³ chá»n nÃ&nbsp;o Ä‘Æ°á»£c thiáº¿t láº­p thÃ¬ cá»¡ chá»¯ máº·c Ä‘inh Ä‘Æ°á»£c chá»n lÃ&nbsp;
\texttt{10pt}.\index{kÃ­ch thÆ°á»›c font chá»¯ cá»§a tÃ&nbsp;i liá»‡u}\index{kÃ­ch thÆ°á»›c font cÆ¡ báº£n}

\item[\normalfont\texttt{a4paper}, \texttt{letterpaper}, \ldots]
\quad  XÃ¡c Ä‘á»‹nh cá»¡ giáº¥y. Cá»¡ giáº¥y máº·c Ä‘inh lÃ&nbsp; \texttt{letterpaper}. NgoÃ&nbsp;i ra, cÃ²n cÃ³ cÃ¡c kiá»ƒu giáº¥y khÃ¡c nhÆ°: \texttt{a5paper},
\texttt{b5paper}, \texttt{executivepaper}
  vÃ&nbsp; \texttt{legalpaper}. \index{legal paper}
  \index{paper size}\index{A4 paper}\index{letter paper} \index{A5
    paper}\index{B5 paper}\index{executive paper}

\item[\normalfont\texttt{fleqn}] \quad cÃ¡c cÃ´ng thá»©c Ä‘Æ°á»£c hiá»ƒn thá»‹ á»Ÿ bÃªn trÃ¡i thay vÃ¬ á»Ÿ chÃ­nh giá»¯a.

\item[\normalfont\texttt{leqno}] \quad Ä‘Ã¡nh sá»‘ cÃ¡c cÃ´ng thá»©c á»Ÿ bÃªn trÃ¡i thay vÃ¬ á»Ÿ bÃªn pháº£i.

\item[\normalfont\texttt{titlepage}, \texttt{notitlepage}] \quad xÃ¡c Ä‘á»‹nh viá»‡c táº¡o má»™t trang tráº¯ng ngay sau \wi{ tá»±a Ä‘á» cá»§a tÃ&nbsp;i liá»‡u} hay khÃ´ng. Theo máº·c Ä‘á»‹nh, lá»›p \texttt{article} khÃ´ng báº¯t Ä‘áº§u má»™t trang tráº¯ng ngay sau pháº§n tá»±a Ä‘á». NgÆ°á»£c láº¡i, Ä‘á»‘i vá»›i lá»›p \texttt{report} vÃ&nbsp; \texttt{book} thÃ¬ ngÆ°á»£c láº¡i.\index{title}

\item[\normalfont\texttt{onecolumn}, \texttt{twocolumn}] \quad TÃ&nbsp;i liá»‡u Ä‘Æ°á»£c chia lÃ&nbsp;m 1 hay 2 cá»™t.

\item[\normalfont\texttt{twoside, oneside}] \quad XÃ¡c Ä‘á»‹nh xem tÃ&nbsp;i liá»‡u sáº½ Ä‘Æ°á»£c xuáº¥t ra dáº¡ng hai hay má»™t máº·t. Lá»›p
\texttt{article} vÃ&nbsp; \texttt{report} Ä‘Æ°á»£c thiáº¿t láº­p lÃ&nbsp; cÃ¡c tÃ&nbsp;i liá»‡u \wi{ má»™t máº·t}. NgÆ°á»£c láº¡i, lá»›p \texttt{book} lÃ&nbsp; dáº¡ng tÃ&nbsp;i liá»‡u \wi{hai máº·t}. Nhá»¯ng tuá»³ chá»n nÃ&nbsp;y chá»‰ nháº±m xÃ¡c Ä‘á»‹nh dáº¡ng thá»©c cá»§a tÃ&nbsp;i liá»‡u mÃ&nbsp; thÃ´i. Tuá»³ chá»n \texttt{twoside} sáº½ \emph{ khÃ´ng} thá»±c hiá»‡n viá»‡c in tÃ&nbsp;i liá»‡u ra dáº¡ng hai máº·t.

\item[\normalfont\texttt{landscape}] \quad Thay Ä‘á»•i cÃ¡ch trÃ¬nh bÃ&nbsp;y tá»« kiá»ƒu trang dá»c sang trang ngang.

\item[\normalfont\texttt{openright, openany}] \quad CÃ¡c chÆ°Æ¡ng sáº½ báº¯t Ä‘áº§u á»Ÿ cÃ¡c trang bÃªn tay pháº£i hay á»Ÿ trang trá»‘ng káº¿ tiáº¿p. Tuá»³ chá»n nÃ&nbsp;y khÃ´ng lÃ&nbsp;m viá»‡c Ä‘á»‘i vá»›i lá»›p \texttt{article} bá»Ÿi vÃ¬ Ä‘á»‘i vá»›i lá»›p nÃ&nbsp;y thÃ¬ khÃ´ng cÃ³ khÃ¡i niá»‡m vá» chÆ°Æ¡ng. Theo máº·c Ä‘á»‹nh, lá»›p \texttt{report} sáº½ báº¯t Ä‘áº§u cÃ¡c chÆ°Æ¡ng á»Ÿ trong káº¿ tiáº¿p vÃ&nbsp; lá»›p
\texttt{book} báº¯t Ä‘áº§u cÃ¡c chÆ°Æ¡ng á»Ÿ trang phÃ­a tay pháº£i.
\end{description}
\end{flushleft}
\end{lined}
\end{table}

VÃ­ dá»¥: má»™t táº­p tin nguá»“n cá»§a \LaTeX{} cÃ³ thá»ƒ Ä‘Æ°á»£c báº¯t Ä‘áº§u vá»›i
\begin{code}
\ci{documentclass}\verb|[11pt,twoside,a4paper]{article}|
\end{code}

Lá»‡nh nÃ&nbsp;y sáº½ bÃ¡o cho \LaTeX{} biáº¿t ráº±ng báº¡n cáº§n táº¡o má»™t tÃ&nbsp;i liá»‡u kiá»ƒu \emph{article}
vá»›i cá»¡ chá»¯ lÃ&nbsp; \emph{11 Ä‘iá»ƒm}, Ä‘Æ°á»£c in \emph{hai máº·t} trÃªn khá»• giáº¥y \emph{A4}.

\subsection{CÃ¡c gÃ³i} \index{package} 
Trong quÃ¡ trÃ¬nh soáº¡n tháº£o tÃ&nbsp;i liá»‡u, báº¡n sáº½ nháº­n tháº¥y ráº±ng cÃ³ má»™t sá»‘ cÃ´ng viá»‡c mÃ&nbsp; \LaTeX{} khÃ´ng thá»ƒ giáº£i quyáº¿t Ä‘Æ°á»£c. VÃ­ dá»¥, chá»‰ vá»›i \LaTeX{} thÃ¬ báº¡n khÃ´ng thá»ƒ káº¿t há»£p cÃ¡c hÃ¬nh áº£nh vÃ&nbsp;o tÃ&nbsp;i liá»‡u Ä‘Æ°á»£c, hay Ä‘Æ¡n giáº£n hÆ¡n lÃ&nbsp; báº¡n khÃ´ng thá»ƒ Ä‘Æ°a mÃ&nbsp;u sáº¯c vÃ&nbsp;o tÃ&nbsp;i liá»‡u. Khi nÃ&nbsp;y, Ä‘á»ƒ cÃ³ thá»ƒ má»Ÿ rá»™ng kháº£ nÄƒng cá»§a \LaTeX{}, báº¡n sáº½ cáº§n thÃªm vÃ&nbsp;o má»™t sá»‘ cÃ´ng cá»¥ bá»• sung (chÃºng Ä‘Æ°á»£c gá»i lÃ&nbsp; cÃ¡c \emph{gÃ³i}). Äá»ƒ sá»­ dá»¥ng cÃ¡c gÃ³i bá»• sung nÃ&nbsp;y, ta cáº§n pháº£i sá»­ dá»¥ng lá»‡nh:
\begin{lscommand}
\ci{usepackage}\verb|[|\emph{tuá»³ %
chá»n}\verb|]{|\emph{tÃªn gÃ³i}\verb|}|
\end{lscommand}
\noindent \emph{ tuá»³ chá»n} lÃ&nbsp; má»™t danh sÃ¡ch cÃ¡c tá»« khoÃ¡ nháº±m kÃ­ch hoáº¡t cÃ¡c tÃ­nh nÄƒng cá»§a gÃ³i. Vá»›i cÃ¡c phiÃªn báº£n \LaTeX{} chuáº©n, báº¡n cÃ³ thá»ƒ tÃ¬m tháº¥y ráº¥t nhiá»u cÃ¡c gÃ³i cÆ¡ báº£n. NgoÃ&nbsp;i ra, báº¡n cÃ³ thá»ƒ tÃ¬m tháº¥y cÃ¡c gÃ³i khÃ¡c Ä‘Æ°á»£c phÃ¢n phá»‘i
riÃªng láº». Báº¡n cÃ³ thá»ƒ vÃ&nbsp;o cÃ¡c trang web cÃ³ liÃªn quan Ä‘á»ƒ biáº¿t thÃªm thÃ´ng tin vá» cÃ¡ch cÃ&nbsp;i Ä‘áº·t vÃ&nbsp; sá»­ dá»¥ng cÃ¡c gÃ³i. Báº¡n cÃ³ thá»ƒ tÃ¬m hiá»ƒu thÃªm thÃ´ng tin chi tiáº¿t vá» mÃ£ nguá»“n, cÃ¡ch thiáº¿t káº¿ trong quyá»ƒn \companion.

\begin{table}[!hbtp]
\caption{ Má»™t sá»‘ gÃ³i Ä‘Æ°á»£c phÃ¢n phá»‘i chÃºng vá»›i \LaTeX{}.}
\label{packages}
\begin{lined}{11cm}
\begin{description}
\item[\normalfont\pai{doc}]  Cung cáº¥p tÃ&nbsp;i liá»‡u vá» cÃ¡c chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh cá»§a \LaTeX{}. ChÃºng Ä‘Æ°á»£c mÃ´ táº£ trong táº­p tin \texttt{doc.dtx}\footnote{ táº­p tin nÃ&nbsp;y cÃ³ trÃªn mÃ¡y cá»§a báº¡n vÃ&nbsp; báº¡n cÃ³ thá»ƒ dá»‹ch nÃ³ sang dáº¡ng DVI vÃ&nbsp;o má»™t thÆ° má»¥c báº¥t ká»³ báº±ng cÃ¡ch Ä‘Ã¡nh lá»‡nh \texttt{latex doc.dtx} Vá»›i cÃ¡c táº­p tin Ä‘Æ°á»£c Ä‘á» cáº­p khÃ¡c báº¡n cÅ©ng cÃ³ thá»ƒ thao tÃ¡c tÆ°Æ¡ng tá»±.}

\item[\normalfont\pai{exscale}] Cung cáº¥p cÃ¡c phiÃªn báº£n cÃ³ thá»ƒ thay Ä‘á»•i kÃ­ch thÆ°á»›c cá»§a cÃ¡c font chá»¯ vá» toÃ¡n.\\
  ThÃ´ng tin Ä‘Æ°á»£c mÃ´ táº£ trong táº­p tin \texttt{ltexscale.dtx}.

\item[\normalfont\pai{fontenc}] XÃ¡c Ä‘á»‹nh cÃ¡ch \wi{mÃ£ hoÃ¡ font chá»¯} mÃ&nbsp; \LaTeX{} nÃªn dÃ¹ng.\\
  ThÃ´ng tin Ä‘Æ°á»£c mÃ´ táº£ trong táº­p tin \texttt{ltoutenc.dtx}.

\item[\normalfont\pai{ifthen}] Cung cáº¥p cÃ¡c lá»‡nh thao tÃ¡c trÃªn cÃ¡c biá»ƒu máº«u\\ 
  `if \ldots then  do\ldots hay lÃ&nbsp; do\ldots.'\\ ThÃ´ng tin Ä‘Æ°á»£c mÃ´
  táº£ trong táº­p tin \texttt{ifthen.dtx} vÃ&nbsp; \companion.

\item[\normalfont\pai{latexsym}] Ä‘á»ƒ truy cáº­p Ä‘áº¿n cÃ¡c kÃ­ hiá»‡u trong cÃ¡c font chá»¯ cá»§a \LaTeX{}. Báº¡n nÃªn sá»­ dá»¥ng gÃ³i \texttt{latexsym}. ThÃ´ng tin Ä‘Æ°á»£c mÃ´ táº£ trong táº­p tin \texttt{latexsym.dtx} vÃ&nbsp; trong
\companion.

\item[\normalfont\pai{makeidx}] Cung cáº¥p cÃ¡c lá»‡nh Ä‘á»ƒ táº¡o chá»‰ má»¥c. ThÃ´ng tin Ä‘Æ°á»£c mÃ´ táº£ trong má»¥c~\ref{sec:indexing} vÃ&nbsp; trong \companion.

\item[\normalfont\pai{syntonly}] BiÃªn dá»‹ch tÃ&nbsp;i liá»‡u mÃ&nbsp; khÃ´ng tiáº¿n hÃ&nbsp;nh sáº¯p chá»¯. GÃ³i nÃ&nbsp;y cho phÃ©p kiá»ƒm tra lá»—i cÃº phÃ¡p khi soáº¡n tháº£o mÃ&nbsp; khÃ´ng biÃªn dá»‹ch cho nÃªn viá»‡c kiá»ƒm tra diá»…n ra ráº¥t nhanh.

\item[\normalfont\pai{inputenc}] Há»— trá»£ viá»‡c nháº­p liá»‡u theo cÃ¡c báº£ng mÃ£ nhÆ° ASCII, ISO Latin-1, ISO Latin-2, 437/850 IBM, Apple Macintosh, Next, ANSI-Windows hay do ngÆ°á»i dÃ¹ng Ä‘á»‹nh nghÄ©a.\\
ThÃ´ng tin Ä‘Æ°á»£c mÃ´ táº£ trong \texttt{inputenc.dtx}.
\end{description}
\end{lined}
\end{table}

\subsection{CÃ¡c Ä‘á»‹nh dáº¡ng trang cá»§a trang vÄƒn báº£n}
\LaTeX{} há»— trá»£ ba kiá»ƒu Ä‘á»‹nh dáº¡ng sáºµn cho pháº§n \wi{tiÃªu Ä‘á»} / \wi{pháº§n
chÃ¢n} (header/footer) cá»§a cÃ¡c trang vÄƒn báº£n. CÃ¢u lá»‡nh Ä‘iá»u khiá»ƒn:
\begin{lscommand}
\ci{pagestyle}\verb|{|\emph{kiá»ƒu}\verb|}|
\end{lscommand}
\noindent Tham sá»‘ \emph{kiá»ƒu} xÃ¡c Ä‘á»‹nh kiá»ƒu Ä‘á»‹nh dáº¡ng Ä‘Æ°á»£c sá»­ dá»¥ng. Báº£ng~\ref{pagestyle} liá»‡t kÃª táº¥t cáº£ cÃ¡c kiá»ƒu Ä‘á»‹nh dáº¡ng Ä‘Æ°á»£c Ä‘á»‹nh nghÄ©a sáºµn cá»§a trang vÄƒn báº£n.

\begin{table}[!thbp]
\caption{CÃ¡c kiá»ƒu Ä‘á»‹nh dáº¡ng sáºµn cá»§a trang vÄƒn báº£n trong \LaTeX.}
\label{pagestyle}
\begin{lined}{12cm}
\begin{description}

\item[\normalfont\texttt{plain}]  Ä‘Ã¡nh vÃ&nbsp; xuáº¥t sá»‘ trang á»Ÿ giá»¯a pháº§n chÃ¢n á»Ÿ cuá»‘i trang vÄƒn báº£n. ÄÃ¢y lÃ&nbsp; kiá»ƒu Ä‘á»‹nh dáº¡ng máº·c Ä‘á»‹nh.

\item[\normalfont\texttt{headings}] xuáº¥t tiÃªu Ä‘á» cá»§a chÆ°Æ¡ng hiá»‡n táº¡i vÃ&nbsp; sá»‘ thá»© tá»± cá»§a trang vÄƒn báº£n á»Ÿ vÃ¹ng tiÃªu Ä‘á» cá»§a trang; Ä‘á»“ng thá»i, pháº§n chÃ¢n cá»§a trang Ä‘Æ°á»£c Ä‘á»ƒ trá»‘ng.

\item[\normalfont\texttt{empty}] Ä‘áº·t cáº£ pháº§n tiÃªu Ä‘á» vÃ&nbsp; phÃ¢n chÃ¢n cá»§a trang lÃ&nbsp; rá»—ng.

\end{description}
\end{lined}
\end{table}

Báº¡n cÅ©ng cÃ³ thá»ƒ Ä‘áº·t Ä‘á»‹nh dáº¡ng cho riÃªng tá»«ng trang vá»›i lá»‡nh sau:
\begin{lscommand}
\ci{thispagestyle}\verb|{|\emph{style}\verb|}|
\end{lscommand}

Báº¡n cÃ³ thá»ƒ tham kháº£o thÃªm chi tiáº¿t vá» viá»‡c trÃ¬nh bÃ&nbsp;y tiÃªu Ä‘á» vÃ&nbsp; pháº§n chÃ¢n cá»§a trang vÄƒn báº£n theo Ã½ riÃªng trong tÃ&nbsp;i liá»‡u
\companion{} hay trong má»¥c~\ref{sec:fancy} á»Ÿ trang~\pageref{sec:fancy}.

\section{Má»™t sá»‘ dáº¡ng táº­p tin thÆ°á»ng gáº·p}
Khi lÃ&nbsp;m viá»‡c vá»›i \LaTeX{}, cÃ³ Ä‘Ã´i lÃºc báº¡n sáº½ cáº£m tháº¥y mÃ¬nh bá»‹ láº¡c giá»¯a má»™t mÃª cung cÃ¡c táº­p tin vá»›i cÃ¡c pháº§n Ä‘uÃ´i má»Ÿ rá»™ng khÃ¡c nhau. DÆ°á»›i Ä‘Ã¢y lÃ&nbsp; danh sÃ¡ch liá»‡t kÃª cÃ¡c \wi{kiá»ƒu táº­p tin} mÃ&nbsp; báº¡n cÃ³ thá»ƒ gáº·p pháº£i khi lÃ&nbsp;m viá»‡c vá»›i \TeX{}. LÆ°u Ã½ ráº±ng Ä‘Ã¢y chá»‰ lÃ&nbsp; má»™t báº£ng tÃ³m táº¯t cÃ¡c dáº¡ng táº­p tin thÃ´ng dá»¥ng mÃ&nbsp; báº¡n cÃ³ thá»ƒ gáº·p trong khi lÃ&nbsp;m viá»‡c vá»›i \LaTeX{}.

\begin{description}

\item[\eei{.tex}]  Táº­p tin nháº­p liá»‡u cá»§a \LaTeX{} hay \TeX{}. NÃ³
cÃ³ thá»ƒ Ä‘Æ°á»£c biÃªn dá»‹ch vá»›i lá»‡nh:\
  \texttt{latex}.
\item[\eei{.sty}] GÃ³i lá»‡nh thÃªm vÃ&nbsp;o cho \LaTeX{}. NÃ³ lÃ&nbsp; má»™t táº­p
tin riÃªng láº½ vÃ&nbsp; báº¡n cÃ³ thá»ƒ káº¿t há»£p nÃ³ vÃ&nbsp;o táº­p tin tÃ&nbsp;i liá»‡u cá»§a báº¡n
báº±ng cÃ¡ch sá»­ dá»¥ng lá»‡nh: \
  \ci{usepackage}.
\item[\eei{.dtx}] TÃ&nbsp;i liá»‡u vá» \TeX{}. Táº­p tin nÃ&nbsp;y lÃ&nbsp; dáº¡ng Ä‘Æ°á»£c cung cáº¥p vá»›i cÃ¡c táº­p tin Ä‘á»‹nh dáº¡ng. Náº¿u báº¡n dá»‹ch má»™t táº­p tin .DTX thÃ¬ báº¡n sáº½ cÃ³ Ä‘Æ°á»£c tÃ&nbsp;i liá»‡u vá» cÃ¡c táº­p lá»‡nh trong gÃ³i chá»©a trong táº­p tin .DTX.

\item[\eei{.ins}] CÃ¡c táº­p tin cÃ&nbsp;i Ä‘áº·t Ä‘i kÃ¨m vá»›i cÃ¡c táº­p tin cÃ³ pháº§n má»Ÿ rá»™ng lÃ&nbsp; .DTX. Náº¿u báº¡n táº£i vá» má»™t gÃ³i cá»™ng thÃªm cá»§a \LaTeX{} tá»« trÃªn máº¡ng, thÃ´ng thÆ°á»ng thÃ¬ báº¡n sáº½ cÃ³ Ä‘Æ°á»£c má»™t táº­p tin .dtx vÃ&nbsp; má»™t táº­p tin .ins. Cháº¡y \LaTeX{} Ä‘á»‘i vá»›i táº­p tin .ins sáº½ Ä‘Æ°á»£c káº¿t quáº£ lÃ&nbsp; táº­p tin .dtx.

\item[\eei{.cls}] Táº­p tin lÆ°u cÃ¡c lá»›p Ä‘á»‹nh nghÄ©a viá»‡c Ä‘á»‹nh dáº¡ng
tÃ&nbsp;i liá»‡u cá»§a báº£n. ChÃºng Ä‘Æ°á»£c sá»­ dá»¥ng bá»Ÿi lá»‡nh:\\
\ci{documentclass}.

\item[\eei{.fd}] Táº­p tin mÃ´ táº£ font chá»¯ giÃºp \LaTeX{} cÃ³ thÃ´ng tin vá» cÃ¡c font chá»¯ má»›i.
\end{description}


DÆ°á»›i Ä‘Ã¢y lÃ&nbsp; má»™t sá»‘ táº­p tin Ä‘Æ°á»£c táº¡o ra khi báº¡n sá»­ dá»¥ng \LaTeX{} Ä‘á»ƒ biÃªn dá»‹ch táº­p tin dá»¯ liá»‡u vÃ&nbsp;o:

\begin{description}
\item[\eei{.dvi}]  Táº­p tin nÃ&nbsp;y mÃ´ táº£ dá»¯ liá»‡u Ä‘á»™c láº­p vá»›i thiáº¿t bá»‹. NÃ³ chá»©a Ä‘á»±ng káº¿t quáº£ chÃ­nh cá»§a quÃ¡ trÃ¬nh biÃªn dá»‹ch cá»§a \LaTeX{}. Báº¡n cÃ³ thá»ƒ xem ná»™i dung cá»§a nÃ³ báº±ng cÃ¡c chÆ°Æ¡ng trÃ¬nh xem táº­p tin DVI nhÆ° \emph{YAP, dvips}, \ldots.

\item[\eei{.log}] LÆ°u cÃ¡c thÃ´ng tin chi tiáº¿t vá» quÃ¡ trÃ¬nh biÃªn dá»‹ch cuá»‘i cÃ¹ng.

\item[\eei{.toc}] LÆ°u tiÃªu Ä‘á» cá»§a táº¥t cáº£ cÃ¡c má»¥c. NÃ³ sáº½ Ä‘Æ°á»£c Ä‘á»c trong láº§n biÃªn dá»‹ch tiáº¿p theo vÃ&nbsp; Ä‘Æ°á»£c sá»­ dá»¥ng Ä‘á»ƒ táº¡o báº£ng má»¥c lá»¥c.

\item[\eei{.lof}] TÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° táº­p tin .toc nhÆ°ng nÃ³ lÆ°u thÃ´ng tin vá» danh sÃ¡ch cÃ¡c hÃ¬nh áº£nh.

\item[\eei{.lot}] TÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° hai táº­p tin trÃªn nhÆ°ng nÃ³ lÆ°u thÃ´ng tin vá» cÃ¡c báº£ng trong tÃ&nbsp;i liá»‡u.

\item[\eei{.aux}] Táº­p tin nÃ&nbsp;y chuyá»ƒn cÃ¡c thÃ´ng tin biÃªn dá»‹ch tá»« táº­p tin nÃ&nbsp;y Ä‘áº¿n táº­p tin khÃ¡c. CÃ¡c táº­p tin .aux nÃ&nbsp;y sáº½ Ä‘Æ°á»£c dÃ¹ng Ä‘á»ƒ lÆ°u thÃ´ng tin vá» cÃ¡c tham chiáº¿u chÃ©o.

\item[\eei{.idx}] Náº¿u tÃ&nbsp;i liá»‡u cá»§a báº¡n cÃ³ trang vá» chá»‰ má»¥c thÃ¬ táº­p tin nÃ&nbsp;y sáº½ lÆ°u táº¥t cáº£ cÃ¡c tá»« khoÃ¡. Báº¡n cÃ³ thá»ƒ biá»‡n dá»‹ch táº­p tin nÃ&nbsp;y vá»›i lá»‡nh:\\
  \texttt{makeindex}. Tham kháº£o thÃªm chÆ°Æ¡ng \ref{sec:indexing} á»Ÿ trang \pageref{sec:indexing} Ä‘á»ƒ biáº¿t thÃªm chi tiáº¿t.

\item[\eei{.ind}] Chá»©a thÃ´ng tin Ä‘Ã£ Ä‘Æ°á»£c dá»‹ch tá»« táº­p tin .idx. Báº¡n cÃ³ thá»ƒ Ä‘Ã­nh kÃ¨m táº­p tin nÃ&nbsp;y vÃ&nbsp;o tÃ&nbsp;i liá»‡u cá»§a báº¡n cho láº§n biÃªn dá»‹ch tiáº¿p theo.

\item[\eei{.ilg}] Táº­p tin nÃ&nbsp;y lÆ°u trá»¯ thÃ´ng tin vá» nhá»¯ng gÃ¬ mÃ&nbsp; lá»‡nh \texttt{makeindex} Ä‘Ã£ tiáº¿n hÃ&nbsp;nh..
\end{description}


\section{CÃ¡c tÃ&nbsp;i liá»‡u lá»›n}
ThÃ´ng thÆ°á»ng, khi lÃ&nbsp;m viá»‡c vá»›i cÃ¡c tÃ&nbsp;i liá»‡u lá»›n, ta thÆ°á»ng chia tÃ&nbsp;i liá»‡u ra lÃ&nbsp;m nhiá»u pháº§n nhá» hÆ¡n Ä‘á»ƒ viá»‡c quáº£n lÃ½ tÃ&nbsp;i liá»‡u Ä‘Æ°á»£c thuáº­n tiá»‡n, dá»… dÃ&nbsp;ng hÆ¡n. \LaTeX{} cung cáº¥p cho báº¡n hai lá»‡nh há»— trá»£ cho viá»‡c nÃ&nbsp;y.
\begin{lscommand}
\ci{include}\verb|{|\emph{filename}\verb|}|
\end{lscommand}
\noindent Báº¡n cÃ³ thá»ƒ sá»­ dá»¥ng lá»‡nh nÃ&nbsp;y á»Ÿ trong pháº§n thÃ¢n cá»§a tÃ&nbsp;i liá»‡u Ä‘á»ƒ chÃ¨n vÃ&nbsp;o ná»™i dung cá»§a má»™t táº­p tin khÃ¡c cÃ³ tÃªn lÃ&nbsp;
\emph{filename.tex}. LÆ°u Ã½ ráº±ng \LaTeX{} sáº½ khÃ´ng báº¯t Ä‘áº§u má»™t trang má»›i trÆ°á»›c khi xá»­ lÃ½ cÃ¡c dá»¯ liá»‡u trong táº­p tin dá»¯ liá»‡u vÃ&nbsp;o nháº­p tá»« táº­p tin \emph{filename.tex}

Lá»‡nh thá»© hai cÃ³ thá»ƒ sá»­ dá»¥ng trong pháº§n tá»±a Ä‘á». NÃ³ cho phÃ©p báº¡n hÆ°á»›ng dáº«n \LaTeX{} chá»‰ Ä‘Æ°a vÃ&nbsp;o má»™t sá»‘ táº­p tin.
\begin{lscommand}
\ci{includeonly}\verb|{|\emph{filename}\verb|,|\emph{filename}%
\verb|,|\ldots\verb|}|
\end{lscommand}

Sau khi lá»‡nh nÃ&nbsp;y Ä‘Æ°á»£c thá»±c thi á»Ÿ pháº§n tá»±a Ä‘á» cá»§a tÃ&nbsp;i liá»‡u, thÃ¬ chá»‰ cÃ³ cÃ¡c lá»‡nh \ci{include} á»©ng vá»›i cÃ¡c táº­p tin trong danh sÃ¡ch tham sá»‘ cá»§a lá»‡nh \ci{includeonly} má»›i cÃ³ tÃ¡c dá»¥ng. LÆ°u Ã½ ráº±ng khÃ´ng cÃ³ khoáº£ng tráº¯ng giá»¯a tÃªn cÃ¡c táº­p tin trong pháº§n danh sÃ¡ch tham sá»‘ vÃ&nbsp; cÃ¡c táº­p tin pháº£i Ä‘Æ°á»£c cÃ¡ch ra bá»Ÿi dáº¥u pháº©y.

Lá»‡nh \ci{include} tiáº¿n hÃ&nbsp;nh sáº¯p chá»¯ dá»¯ liá»‡u tá»« nháº­p tin á»Ÿ má»™t trang má»›i. Viá»‡c sá»­ dá»¥ng lá»‡nh \ci{includeonly} lÃ&nbsp; ráº¥t há»¯u Ã­ch bá»Ÿi vÃ¬ cÃ¡c chá»‰ thá»‹ káº¿t thÃºc trang sáº½ khÃ´ng bá»‹ di chuyá»ƒn ngay cáº£ khi má»™t sá»‘ táº­p tin Ä‘Æ°a vÃ&nbsp;o bá»‹ bá» qua. Náº¿u khÃ´ng thÃ­ch viá»‡c sáº¯p chá»¯ nÃ&nbsp;y thÃ¬ báº¡n cÃ³ thá»ƒ chÃ¨n táº­p tin vÃ&nbsp;o trá»±c tiáº¿p thÃ´ng qua lá»‡nh:
\begin{lscommand}
\ci{input}\verb|{|\emph{filename}\verb|}|
\end{lscommand}

\noindent Lá»‡nh nÃ&nbsp;y chá»‰ Ä‘Æ¡n thuáº§n lÃ&nbsp; kÃ¨m táº­p tin Ä‘Æ°á»£c chá»‰ Ä‘inh vÃ&nbsp;o
tÃ&nbsp;i liá»‡u hiá»‡n thá»i cá»§a báº¡n mÃ&nbsp; khÃ´ng kÃ¨m theo Ä‘iá»u kiá»‡n gÃ¬ cáº£.

Nháº±m giÃºp cho \LaTeX{} cÃ³ thá»ƒ kiá»ƒm tra tÃ&nbsp;i liá»‡u cá»§a báº¡n má»™t cÃ¡ch
nhanh chÃ³ng hÆ¡n, báº¡n cÃ³ thá»ƒ sá»­ dá»¥ng gÃ³i \pai{syntonly}. GÃ³i nÃ&nbsp;y
cho phÃ©p \LaTeX{} lÆ°á»›t qua tÃ&nbsp;i liá»‡u cá»§a báº¡n vÃ&nbsp; chá»‰ kiá»ƒm tra má»™t sá»‘
cÃº phÃ¡p vÃ&nbsp; cÃ¡c lá»‡nh nhÆ°ng khÃ´ng xuáº¥t ra káº¿t quáº£ (táº­p tin DVI). Khi
sá»­ dá»¥ng gÃ³i nÃ&nbsp;y, \LaTeX{} sáº½ cháº¡y ráº¥t nhanh vÃ&nbsp; báº¡n sáº½ tiáº¿t kiá»‡m
Ä‘Æ°á»£c ráº¥t nhiá»u thá»i gian. CÃ¡ch sá»­ dá»¥ng gÃ³i nÃ&nbsp;y ráº¥t Ä‘Æ¡n giáº£n:
\begin{verbatim}
\usepackage{syntonly}
\syntaxonly
\end{verbatim}

Khi mÃ&nbsp; báº¡n muá»‘n táº¡o ra cÃ¡c trang káº¿t quáº£ tháº­t sá»±, báº¡n chá»‰ viá»‡c loáº¡i bá»
gÃ³i \emph{syntonly} ra khá»i tÃ&nbsp;i liá»‡u.

%
% Local Variables:
% TeX-master: "lshort2e"
% mode: latex
% coding: utf-8
% End:
</pre></body></html>